Perks trong Overwatch 2: Bản giao hưởng hai hồi và vùng tối của đấu trường chuyên nghiệp

Một pha giao tranh ở điểm kiểm soát. Bastion đứng lại sau bức tường đá và hồi máu cho chính mình. Trong tai nghe, tiếng bình luận viên bên cạnh tôi khựng mất nửa nhịp — cái khựng mà mười hai năm theo nghề đã dạy tôi nhận ra: đó là âm thanh của một ký ức cũ vừa quay về. Không ai trên khán đài từng thấy Bastion tự sửa chữa kể từ khi Overwatch 2 ra mắt. Rồi Orisa dựng lại tấm khiên năng lượng — tấm khiên mà chính nhà phát triển đã gỡ bỏ vì nó quá mạnh.

Đó là cách hệ thống Perks bước vào đấu trường chuyên nghiệp. Không bằng một bản vá chỉnh chỉ số, mà bằng một lớp tiến trình chạy song song bên trong mỗi trận đấu. Tôi ngồi lại sau buổi phát sóng và ghi vào sổ tay: lần đầu tiên sau nhiều năm, một trò chơi esports chọn trả lại sức mạnh cũ thay vì chặt bỏ nó.

Bối cảnh

Perks là hệ thống nâng cấp mở khóa trong trận. Mỗi tướng có hai tầng: Minor Perk và Major Perk. Người chơi tích lũy XP bằng cách chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ đồng đội và hồi máu — rồi leo hai cấp trong một trận. Cấp một mở Minor, cấp hai mở Major. Mỗi tướng có bộ nâng cấp riêng, không dùng chung một bảng chỉ số.

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ chế đổi tướng. Đổi tướng đưa người chơi về cấp một, nhưng lần thứ hai mở khóa Perk nhanh hơn. Nghĩa là một đội có thể chủ động đổi tướng để chặn tiến trình Perk của đối phương rồi quay lại — chiến thuật gửi tiết kiệm Perk mà chưa ai kịp đặt tên.

Blizzard cho biết các tướng mới sẽ có Perk riêng, và hệ thống cập nhật mỗi hai mùa giải. Với một sự kiện LAN, khoảng cách giữa máy chủ thi đấu và máy chủ live lập tức trở thành biến số thật. Tôi từng tường thuật những trận đấu diễn ra trong nhà thi đấu không khán giả. Sân khấu trống, nhưng tôi vẫn nghe thấy tiếng vỗ tay của những người đang ở nhà.

Phân tích

Nhìn từ góc độ thiết kế, Perks là một bản vá mềm nằm trong trận. Các khung phân tích esports truyền thống giả định sức mạnh tướng tương đối tĩnh trong suốt ván đấu. Perks phá vỡ giả định đó: đường cong sức mạnh giờ phụ thuộc vào lựa chọn cá nhân và nhịp độ trận.

Ba nguồn XP — chơi mục tiêu, hạ gục và hỗ trợ, hồi máu và cứu đồng đội — đều thưởng cho việc có mặt trong giao tranh tổ. Đây là tín hiệu thiết kế rất rõ. Lối chơi đơn độc, đi lẻ, tìm mạng ở sườn sẽ tạo XP chậm hơn. Các tướng ám sát và flanker mất dần lợi thế cấu trúc.

Ngược lại, đội hình đánh mục tiêu sớm hưởng lợi kép. Họ vừa kiểm soát điểm, vừa mở Perk trước. Lợi thế tích lũy nhanh hơn, và trong một trò chơi vốn đã nghiêng về snowball, Perk là chất xúc tác.

Các tướng có Perk gọi lại kỹ năng cũ là nhóm đáng theo dõi nhất. Bastion với khả năng tự sửa chữa. Orisa với khiên. Đây là sức mạnh bóng ma — năng lực từng bị loại bỏ vì quá mạnh, nay quay lại qua một cửa sau hợp pháp. Một tướng từng bị nerf vì lý do chính đáng sẽ lấy lại đúng phần sức mạnh đó, chỉ khác là bây giờ nó tốn thời gian để mở khóa.

Tôi đã xem lại vài ván đấu cộng đồng để kiểm chứng cảm giác này. Ở những ván mà cả hai đội đều đánh mục tiêu, khoảng cách cấp độ Perk thường mở ra ở phút thứ tư hoặc thứ năm. Khi một đội đạt cấp hai trước và tung Major Perk vào đúng giao tranh quyết định, tỷ lệ thắng pha đó tăng rõ rệt. Mẫu quan sát còn nhỏ, nhưng hướng thì đã rõ.

Về mặt đội hình, Perks nâng giá trị của người chơi đa tướng. Cơ chế đổi tướng mở khóa nhanh hơn ở lần thứ hai nghĩa là ai chơi tốt nhiều tướng trong cùng vai trò sẽ có nhiều phương án hơn. Một tuyển thủ chuyên một tướng, nếu Perk của tướng đó yếu, sẽ không còn chỗ dựa.

Và đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút.

Góc nhìn ngược dòng

Người ta đang gọi Perks là đổi mới gameplay. Tôi thấy chữ đó quá nhẹ. Đây là một canh bạc về tính chính danh của đấu trường chuyên nghiệp.

Không có dữ liệu cân bằng. Không tỷ lệ thắng, không tỷ lệ chọn, không tỷ lệ cấm. Các đội tuyển đang bước vào một vùng tối, nơi chiến thuật tối ưu chưa được viết ra. Trong lịch sử Overwatch, mỗi lần một tướng được thiết kế lại, cộng đồng đều tìm ra combo ngoài dự tính trong vòng vài tuần. Perks có hàng trăm biến thể, và con số ấy không nhỏ.

Rồi đến câu chuyện khóa bản vá. Nếu giải đấu quốc tế dùng phiên bản cũ không có Perks, tính toàn vẹn thi đấu bị chất vấn. Nếu dùng bản live có Perks, đội chuẩn bị ít thời gian hơn chịu thiệt. Cả hai lựa chọn đều có cái giá của nó.

Còn một điều ít ai nói tới: Overwatch vốn đã khó xem. Thêm một lớp tiến trình trong trận nữa, bình luận viên phải giải thích thêm một tầng thông tin, khán giả phải theo dõi thêm một thanh trạng thái. Tôi từng ngồi trong phòng thu và nhìn đồng nghiệp vật lộn với việc diễn đạt chỉ số siêu kỹ năng. Perk sẽ khó hơn thế.

Mọi thứ mới đều có thể là tiến bộ, và cũng đều có thể là phá hoại. Điều đáng nói nằm ở chỗ: hệ thống này chưa có đủ dữ liệu để phán xét, và bất kỳ ai tuyên bố ngược lại đều đang bán cho bạn một niềm tin, không phải một phân tích.

Kết

Mùa hè nào cũng có một bản giao hưởng, chỉ là người nghe đã khác đi. Perks viết thêm một hồi nhạc vào giữa ván đấu — nơi mỗi lựa chọn nhỏ tích lại thành một đỉnh cao mới, và nơi một kỹ năng tưởng đã chết có thể vang lên lần nữa.

Chiếc vương miện khi rơi không bao giờ vỡ, nó chỉ lăn về phía người kế tiếp. Blizzard vừa lăn nó về phía Bastion, về phía Orisa, về phía những tướng từng bị bỏ lại. Liệu cộng đồng chuyên nghiệp có đủ kiên nhẫn nghe hết bản nhạc này, hay sẽ bỏ về trước khi hồi hai kết thúc?